ภาษีนิติบุคคล วิธีคำนวณสำหรับ SME ฉบับเข้าใจง่าย

ภาษีนิติบุคคล หรือภาษีเงินได้นิติบุคคล คือต้นทุนก้อนใหญ่ที่เจ้าของบริษัททุกรายต้องวางแผนตั้งแต่วันแรกที่จดทะเบียน หลายคนตัดสินใจเปลี่ยนจากบุคคลธรรมดามาเป็นบริษัทเพราะได้ยินว่าเสียภาษีน้อยกว่า แต่ถ้าไม่เข้าใจหลักการคำนวณ เงื่อนไขอัตรา SME และรายจ่ายที่สรรพากรไม่ยอมให้หัก ก็อาจเสียภาษีมากกว่าที่ควร หรือโดนเงินเพิ่มย้อนหลังได้ บทความนี้สรุปทุกเรื่องที่ต้องรู้ในภาษาที่เจ้าของธุรกิจเข้าใจได้ทันที

ภาษีนิติบุคคล คืออะไร

ภาษีเงินได้นิติบุคคล (Corporate Income Tax หรือ CIT) คือภาษีทางตรงที่จัดเก็บจาก กำไรสุทธิของนิติบุคคล ตามประมวลรัษฎากร ผู้มีหน้าที่เสียภาษีได้แก่

บริษัทจำกัด และบริษัทมหาชนจำกัด ที่จดทะเบียนในประเทศไทย
ห้างหุ้นส่วนจดทะเบียน (ห้างหุ้นส่วนสามัญนิติบุคคลและห้างหุ้นส่วนจำกัด)
บริษัทหรือห้างหุ้นส่วนต่างประเทศที่ประกอบกิจการในประเทศไทย หรือมีรายได้จากประเทศไทย
กิจการร่วมค้า (Joint Venture)
มูลนิธิหรือสมาคมที่มีรายได้จากการประกอบกิจการ

อัตราภาษีนิติบุคคล ปี 2569

ภาพประกอบอัตราภาษีนิติบุคคลแบบขั้นบันไดสำหรับ SME: แท่งกราฟสามขั้นสูงขึ้นตามระดับกำไร พร้อมเหรียญบนแต่ละขั้น — SME ที่เข้าเงื่อนไขเสียภาษีแบบขั้นบันได: กำไร 300,000 บาทแรกได้รับยกเว้น ส่วนถัดไปเสีย 15% และ 20%

อัตราทั่วไป

บริษัทและห้างหุ้นส่วนนิติบุคคลทั่วไปเสียภาษี 20% ของกำไรสุทธิ

อัตราสำหรับ SME

บริษัทหรือห้างหุ้นส่วนนิติบุคคลที่ มีทุนชำระแล้ว ณ วันสุดท้ายของรอบบัญชีไม่เกิน 5 ล้านบาท และ มีรายได้จากการขายสินค้าและการให้บริการไม่เกิน 30 ล้านบาทต่อรอบบัญชี ได้สิทธิเสียภาษีในอัตราขั้นบันได

กำไรสุทธิ	อัตราภาษี	ภาษีสูงสุดในขั้น
0 – 300,000 บาท	ยกเว้น	0 บาท
300,001 – 3,000,000 บาท	15%	405,000 บาท
ส่วนที่เกิน 3,000,000 บาท	20%	ตามกำไรส่วนที่เกิน

ต้องผ่าน ทั้งสองเงื่อนไข จึงจะได้อัตรา SME หากทุนชำระแล้วเกิน 5 ล้านบาทเพียงบาทเดียว หรือรายได้เกิน 30 ล้านบาท จะต้องเสียอัตรา 20% ตั้งแต่บาทแรก

อัตราเฉพาะกรณีอื่นที่ควรรู้

กรณี	อัตรา	ฐานภาษี
บริษัทต่างประเทศที่ประกอบกิจการขนส่งระหว่างประเทศ	3%	รายรับก่อนหักรายจ่าย
บริษัทต่างประเทศที่ไม่ได้ประกอบกิจการในไทย แต่ได้รับเงินปันผลจากไทย	10%	เงินปันผล
บริษัทต่างประเทศที่ไม่ได้ประกอบกิจการในไทย แต่ได้รับดอกเบี้ย ค่าสิทธิ ค่าบริการจากไทย	15%	เงินได้ที่จ่าย (หัก ณ ที่จ่าย)
มูลนิธิหรือสมาคมที่มีรายได้	2% หรือ 10%	รายได้ก่อนหักรายจ่าย ตามประเภทรายได้

สำหรับกลุ่มบริษัทข้ามชาติขนาดใหญ่ที่มีรายได้รวมตั้งแต่ 750 ล้านยูโรขึ้นไป ประเทศไทยได้บังคับใช้ภาษีส่วนเพิ่มตามหลักการภาษีขั้นต่ำทั่วโลก (Global Minimum Tax) ให้มีอัตราภาษีที่แท้จริงไม่ต่ำกว่า 15% ตั้งแต่ปี 2568 ซึ่งไม่กระทบ SME ทั่วไป

วิธีคำนวณภาษีนิติบุคคล

สูตรพื้นฐานคือ

กำไรสุทธิทางภาษี = รายได้ที่ต้องเสียภาษี − รายจ่ายที่หักได้ตามกฎหมาย

ภาษีที่ต้องชำระ = กำไรสุทธิทางภาษี × อัตราภาษี − ภาษีที่ถูกหัก ณ ที่จ่ายและภาษีที่ชำระครึ่งปีแล้ว

ขั้นตอนจากกำไรทางบัญชีสู่กำไรทางภาษี

เริ่มจาก กำไรสุทธิทางบัญชี ในงบการเงิน
บวกกลับรายจ่ายต้องห้าม ตามมาตรา 65 ตรี เช่น ค่าใช้จ่ายส่วนตัวของกรรมการ ค่ารับรองที่เกินเกณฑ์
หักรายได้ที่ได้รับยกเว้น เช่น เงินปันผลบางกรณีที่ได้รับยกเว้นตามเงื่อนไข
หักรายจ่ายที่ได้สิทธิหักเพิ่ม เช่น ค่าจ้างผู้สูงอายุหรือค่าฝึกอบรมที่หักได้ 2 เท่า
หักผลขาดทุนสะสมยกมา ไม่เกิน 5 รอบบัญชีก่อนหน้า

ตัวอย่างคำนวณ: บริษัท SME เทียบบริษัททั่วไป

บริษัท A และบริษัท B มีกำไรสุทธิทางภาษีเท่ากัน 4,000,000 บาท แต่บริษัท A ทุนชำระแล้ว 2 ล้านบาท รายได้ 25 ล้านบาท (เข้าเกณฑ์ SME) ส่วนบริษัท B ทุนชำระแล้ว 10 ล้านบาท

รายการ	บริษัท A (SME)	บริษัท B (ทั่วไป)
กำไร 300,000 บาทแรก	0 บาท	60,000 บาท
กำไร 300,001 – 3,000,000 บาท	405,000 บาท (15%)	540,000 บาท (20%)
กำไรส่วนที่เกิน 3,000,000 บาท	200,000 บาท (20%)	200,000 บาท (20%)
ภาษีรวม	605,000 บาท	800,000 บาท

บริษัท A ประหยัดภาษีได้ 195,000 บาท เพียงเพราะคุมทุนชำระแล้วไม่ให้เกิน 5 ล้านบาท นี่คือเหตุผลที่การวางโครงสร้างทุนตั้งแต่ตอนจดทะเบียนบริษัทมีความสำคัญ (ดู อยากเริ่มต้นธุรกิจต้องทำอย่างไร)

รายจ่ายต้องห้ามที่ห้ามนำมาหัก

รายจ่ายตามมาตรา 65 ตรี ที่ไม่สามารถนำมาหักเป็นค่าใช้จ่ายทางภาษีได้ ที่พบบ่อยในบริษัท SME ได้แก่

ค่าใช้จ่ายส่วนตัว ของกรรมการหรือผู้ถือหุ้น เช่น ค่าเดินทางท่องเที่ยวครอบครัว ค่าสาธารณูปโภคบ้านส่วนตัว
เงินสำรองต่างๆ เช่น สำรองหนี้สงสัยจะสูญที่ไม่เข้าเกณฑ์ สำรองผลประโยชน์พนักงานที่ยังไม่ได้จ่ายจริง
ค่ารับรองที่เกินเกณฑ์ หักได้ไม่เกิน 0.3% ของรายได้หรือทุนชำระแล้วแล้วแต่จำนวนใดมากกว่า และสูงสุดไม่เกิน 10 ล้านบาท
รายจ่ายที่ไม่มีหลักฐาน หรือไม่สามารถพิสูจน์ผู้รับได้
ภาษีเงินได้นิติบุคคล เบี้ยปรับ และเงินเพิ่มทางภาษี รวมถึงค่าปรับทางอาญา
เงินบริจาคที่เกินเกณฑ์ การบริจาคเพื่อการสาธารณกุศลหักได้ไม่เกิน 2% ของกำไรสุทธิ
รายจ่ายลงทุน เช่น ซื้อเครื่องจักร ต้องทยอยหักผ่านค่าเสื่อมราคา ไม่ใช่หักทั้งก้อนในปีที่ซื้อ

สิทธิหักรายจ่ายเพิ่มที่ SME ควรใช้

หักค่าเสื่อมราคาเร็วขึ้น สำหรับ SME ที่มีทรัพย์สินถาวรไม่รวมที่ดินไม่เกิน 200 ล้านบาทและพนักงานไม่เกิน 200 คน เช่น คอมพิวเตอร์และเครื่องจักรหักได้ 40% ในวันที่ได้มา
ค่าจ้างผู้สูงอายุหักได้ 2 เท่า สำหรับลูกจ้างอายุ 60 ปีขึ้นไป ค่าจ้างไม่เกิน 15,000 บาทต่อเดือน และไม่เกิน 10% ของลูกจ้างทั้งหมด
ค่าฝึกอบรมพนักงานหักได้ 2 เท่า เมื่อเป็นหลักสูตรที่เข้าเกณฑ์ของกระทรวงแรงงาน
มาตรการกระตุ้นเศรษฐกิจเฉพาะปี เช่น การหักรายจ่ายเพิ่มสำหรับการลงทุนในระบบอัตโนมัติ หรือค่าใช้จ่ายบางประเภท ซึ่งรัฐบาลออกเป็นครั้งคราว ควรติดตามประกาศกรมสรรพากรทุกปี

กำหนดยื่นแบบภาษีนิติบุคคล

แบบ	ใช้เมื่อ	กำหนดยื่น
ภ.ง.ด.51	ยื่นภาษีครึ่งปี โดยประมาณการกำไรทั้งปีแล้วเสียภาษีครึ่งหนึ่ง	ภายใน 2 เดือนนับจากวันครบ 6 เดือนแรกของรอบบัญชี
ภ.ง.ด.50	ยื่นภาษีประจำปีจากงบการเงินที่ผู้สอบบัญชีรับรองแล้ว	ภายใน 150 วันนับจากวันสิ้นรอบบัญชี

ตัวอย่างบริษัทที่ปิดรอบบัญชี 31 ธันวาคม ต้องยื่น ภ.ง.ด.51 ภายใน 31 สิงหาคม และยื่น ภ.ง.ด.50 ภายในปลายเดือนพฤษภาคมของปีถัดไป การยื่นผ่านอินเทอร์เน็ตมักได้รับขยายเวลาเพิ่มเติมตามประกาศกรมสรรพากรในแต่ละปี

ข้อควรระวังเรื่อง ภ.ง.ด.51: หากประมาณการกำไรขาดไปเกิน 25% ของกำไรจริงโดยไม่มีเหตุอันสมควร จะเสียเงินเพิ่ม 20% ของภาษีที่ชำระขาด จึงควรประมาณการจากตัวเลขจริงครึ่งปีแรกและแผนยอดขายที่สมเหตุสมผล

เปรียบเทียบภาษีบุคคลธรรมดากับภาษีนิติบุคคล

ประเด็น	บุคคลธรรมดา	นิติบุคคล
อัตราภาษี	ขั้นบันได 0–35%	20% หรืออัตรา SME 0–20%
ค่าใช้จ่าย	หักตามจริงหรือหักเหมา (แล้วแต่ประเภทเงินได้)	หักตามจริงที่มีหลักฐาน
ความรับผิด	ไม่จำกัด ทรัพย์สินส่วนตัวรับผิดด้วย	จำกัดเท่าทุนที่ลงไว้ (บริษัทจำกัด)
ภาระงานบัญชี	น้อยกว่า	ต้องมีผู้ทำบัญชีและผู้สอบบัญชี
ภาษีเมื่อนำกำไรออก	ไม่มีขั้นตอนเพิ่ม	เงินปันผลถูกหัก ณ ที่จ่าย 10%

โดยทั่วไป เมื่อกำไรสุทธิของกิจการสูงขึ้นจนอัตราภาษีบุคคลธรรมดาขั้นสูงเกิน 20% การจดเป็นบริษัทมักคุ้มกว่า แต่ควรคำนวณภาษีเงินปันผลและต้นทุนการทำบัญชีรวมด้วย

สรุป

ภาษีนิติบุคคลคิดจากกำไรสุทธิทางภาษี อัตราทั่วไป 20% ส่วนบริษัทที่เข้าเกณฑ์ SME ได้อัตราขั้นบันไดที่ช่วยประหยัดภาษีได้หลายแสนบาทต่อปี กุญแจสำคัญคือวางโครงสร้างทุนให้เหมาะสม เก็บหลักฐานรายจ่ายให้ครบ แยกค่าใช้จ่ายส่วนตัวออกจากบริษัท และยื่นแบบให้ตรงเวลา ทั้งหมดนี้เริ่มจาก ระบบบัญชีบริษัท ที่ดี และหากบริษัทมีรายได้จากดอกเบี้ยหรือการขายอสังหาริมทรัพย์ อย่าลืมตรวจสอบ ภาษีธุรกิจเฉพาะ ด้วย

บทความนี้จัดทำเพื่อให้ความรู้ทั่วไป ไม่ใช่คำแนะนำทางภาษีเฉพาะกรณี กฎหมายและมาตรการภาษีอาจเปลี่ยนแปลง ควรตรวจสอบกับกรมสรรพากรหรือผู้สอบบัญชีของบริษัทก่อนตัดสินใจ

คำถามที่พบบ่อย (FAQ)

ภาษีนิติบุคคลกี่เปอร์เซ็นต์

อัตราทั่วไปคือ 20% ของกำไรสุทธิ ส่วนบริษัท SME ที่ทุนชำระแล้วไม่เกิน 5 ล้านบาทและรายได้ไม่เกิน 30 ล้านบาท ได้ยกเว้นกำไร 300,000 บาทแรก เสีย 15% สำหรับกำไรถึง 3 ล้านบาท และ 20% สำหรับส่วนที่เกิน

บริษัทขาดทุนต้องยื่นภาษีนิติบุคคลไหม

ต้องยื่นทั้ง ภ.ง.ด.51 และ ภ.ง.ด.50 แม้ไม่มีภาษีต้องชำระ และผลขาดทุนสามารถยกไปหักกับกำไรได้ไม่เกิน 5 รอบบัญชี

ภ.ง.ด.50 ยื่นเมื่อไร

ยื่นภายใน 150 วันนับจากวันสิ้นรอบบัญชี เช่น ปิดบัญชี 31 ธันวาคม ต้องยื่นภายในปลายเดือนพฤษภาคมของปีถัดไป

ค่าใช้จ่ายส่วนตัวของเจ้าของนำมาหักภาษีบริษัทได้ไหม

ไม่ได้ ค่าใช้จ่ายส่วนตัวถือเป็นรายจ่ายต้องห้ามตามมาตรา 65 ตรี หากตรวจพบจะถูกบวกกลับและต้องเสียภาษีพร้อมเงินเพิ่มและเบี้ยปรับ

ภาษีนิติบุคคล คืออะไร อัตราเท่าไร คำนวณอย่างไร ยื่น ภ.ง.ด.50 และ ภ.ง.ด.51 เมื่อไร

Executive Summary / สาระสำคัญสำหรับผู้บริหาร