ข้ามไปยังเนื้อหาหลัก
ภาษี บัญชี & กฎหมายธุรกิจบทวิเคราะห์โดยกองบรรณาธิการ

บริษัทจำกัด กับ ห้างหุ้นส่วนจำกัด ต่างกันอย่างไร? เลือกแบบไหนดี

ภาพปกบทความ "บริษัทจำกัด หรือ หจก.?" ต่างกันอย่างไร เลือกแบบไหนดี — ภาพประกอบเปรียบเทียบบริษัทจำกัดกับห้างหุ้นส่วนจำกัด: ตึกสำนักงานพร้อมโล่ ตาชั่งตรงกลาง และร้านค้าขนาดเล็ก
สารบัญเนื้อหา12 หัวข้อ · อ่าน 8 นาที

Key Takeaways

3 ประเด็น
  1. ต่างกันที่ความรับผิดต่อหนี้เป็นหลัก ในบริษัทจำกัด ผู้ถือหุ้นรับผิดไม่เกินค่าหุ้นที่ยังส่งไม่ครบ ส่วนห้างหุ้นส่วนจำกัดต้องมีหุ้นส่วนไม่จำกัดความรับผิดอย่างน้อย 1 คน ซึ่งรับผิดในหนี้ของห้างฯ โดยไม่จำกัดจำนวน
  2. ทั้งสองแบบใช้ผู้ก่อตั้ง 2 คนขึ้นไป และเสียภาษีนิติบุคคลเหมือนกัน อัตราภาษีเงินได้นิติบุคคลทั่วไป 20% และเกณฑ์ SME ใช้กับทั้งบริษัทและห้างหุ้นส่วนนิติบุคคล ภาษีจึงไม่ใช่เหตุผลหลักในการเลือก
  3. ห้างฯ ขนาดเล็กไม่ต้องใช้ผู้สอบบัญชีรับอนุญาต ห้างหุ้นส่วนที่ทุนไม่เกิน 5 ล้านบาท สินทรัพย์และรายได้ไม่เกิน 30 ล้านบาท ไม่ต้องใช้ผู้สอบบัญชีรับอนุญาต ขณะที่บริษัทจำกัดต้องใช้ทุกราย

บริษัทจำกัด กับ ห้างหุ้นส่วนจำกัด เป็นนิติบุคคล 2 รูปแบบที่ SME ไทยนิยมจดทะเบียนมากที่สุด ทั้งสองแบบใช้ผู้ก่อตั้งตั้งแต่ 2 คนขึ้นไป และเสียภาษีเงินได้นิติบุคคลในอัตราเดียวกัน ความต่างที่สำคัญจริงคือ ใครต้องรับผิดในหนี้ของกิจการ และรับผิดแค่ไหน รองลงมาคือต้นทุนการทำบัญชีรายปี และความง่ายในการรับผู้ร่วมทุนเพิ่ม

บทความนี้เทียบสองรูปแบบแบบข้อต่อข้อ ตามคู่มือของกรมพัฒนาธุรกิจการค้า (DBD) และสรุปเป็นเช็กลิสต์ช่วยตัดสินใจ ถ้ายังเลือกระหว่างจดนิติบุคคลกับทำในนามบุคคลธรรมดา อ่าน กิจการเจ้าของคนเดียว คืออะไร ก่อน

ห้างหุ้นส่วนจำกัดคืออะไร

ห้างหุ้นส่วนจำกัด (หจก.) คือกิจการที่ผู้ลงทุนตั้งแต่ 2 คนตกลงทำธุรกิจร่วมกันและจดทะเบียนเป็นนิติบุคคล กฎหมายกำหนดให้มีหุ้นส่วน 2 ประเภท อย่างละอย่างน้อย 1 คน

ประเภทหุ้นส่วนความรับผิดต่อหนี้อำนาจบริหาร
หุ้นส่วนจำกัดความรับผิดไม่เกินจำนวนเงินที่ลงหุ้นไม่มีสิทธิบริหาร ให้ความเห็นและตรวจดูกิจการได้
หุ้นส่วนไม่จำกัดความรับผิดรับผิดร่วมกันในหนี้ทั้งหมดของห้างฯ โดยไม่จำกัดจำนวนบริหารได้ และหุ้นส่วนผู้จัดการต้องมาจากกลุ่มนี้เท่านั้น

การลงหุ้นทำได้ด้วยเงิน ทรัพย์สิน หรือแรงงาน และต้องตีราคาเป็นเงิน แต่หุ้นส่วนจำกัดความรับผิดลงหุ้นด้วยแรงงานไม่ได้

บริษัทจำกัดคืออะไร

บริษัทจำกัด (บจก.) คือนิติบุคคลที่แบ่งทุนเป็นหุ้นมูลค่าเท่ากัน หุ้นละไม่ต่ำกว่า 5 บาท ผู้ถือหุ้นรับผิดไม่เกินจำนวนเงินค่าหุ้นที่ยังส่งไม่ครบ ตั้งได้ด้วยผู้เริ่มก่อการตั้งแต่ 2 คนขึ้นไป

ผู้ถือหุ้นไม่ได้บริหารโดยตรง แต่เลือก กรรมการ เป็นผู้บริหารและลงนามแทนบริษัทตามอำนาจที่จดทะเบียนไว้ เรื่องสำคัญต้องผ่านที่ประชุมผู้ถือหุ้น เช่น อนุมัติงบการเงิน และจ่ายเงินปันผล

ตารางเปรียบเทียบบริษัทจำกัด กับ ห้างหุ้นส่วนจำกัด

ประเด็นห้างหุ้นส่วนจำกัดบริษัทจำกัด
ผู้ก่อตั้งขั้นต่ำ2 คน2 คน
ความรับผิดต่อหนี้หุ้นส่วนไม่จำกัดความรับผิดรับผิดไม่จำกัดจำนวนผู้ถือหุ้นรับผิดไม่เกินค่าหุ้นที่ยังส่งไม่ครบ
ผู้บริหารหุ้นส่วนผู้จัดการ ต้องเป็นหุ้นส่วนไม่จำกัดความรับผิดกรรมการ
การลงทุนเงิน ทรัพย์สิน หรือแรงงานแบ่งเป็นหุ้น หุ้นละไม่ต่ำกว่า 5 บาท
เปลี่ยนตัวผู้ร่วมทุนรับหุ้นส่วนใหม่ต้องได้รับความยินยอมจากหุ้นส่วนทุกคน (หุ้นส่วนจำกัดความรับผิดโอนหุ้นได้โดยไม่ต้องขอความยินยอม) และต้องจดทะเบียนเปลี่ยนแปลงโอนหุ้นและบันทึกในทะเบียนผู้ถือหุ้น
ค่าธรรมเนียมจดทะเบียนจัดตั้ง (อัตราคงที่ ไม่ขึ้นกับทุน)1,000 บาท5,500 บาท
ผู้ตรวจบัญชีไม่ต้องใช้ผู้สอบบัญชีรับอนุญาต ถ้าทุน สินทรัพย์ และรายได้ ไม่เกิน 5/30/30 ล้านบาทต้องใช้ผู้สอบบัญชีรับอนุญาตทุกราย
ประชุมผู้ถือหุ้นประจำปีไม่มีข้อกำหนดแบบบริษัทต้องอนุมัติงบภายใน 4 เดือนหลังปิดบัญชี และส่งบัญชีรายชื่อผู้ถือหุ้นทุกปี
ภาษีเงินได้นิติบุคคลอัตราเดียวกันอัตราเดียวกัน
ภาพลักษณ์ต่อคู่ค้าและสถาบันการเงินเหมาะกับกิจการขนาดเล็กถึงกลางมักได้รับความเชื่อถือมากกว่าเมื่อขยายกิจการหรือระดมทุน

ค่าธรรมเนียมในตารางเป็นค่าจดทะเบียนจัดตั้งหลักเท่านั้น ยังไม่รวมค่าหนังสือรับรองและค่าบริการถ้าจ้างผู้ทำแทน และอาจเปลี่ยนตามประกาศของ DBD ควรตรวจกับระบบ DBD Biz Regist ก่อนยื่น ขั้นตอนจดบริษัทโดยละเอียดดูได้ที่ ขั้นตอนจดทะเบียนบริษัท

ความรับผิดต่อหนี้ ความต่างที่สำคัญที่สุด

หลายคนเลือก หจก. เพราะค่าจดถูกกว่าและบัญชีง่ายกว่า แต่มองข้ามว่า หุ้นส่วนผู้จัดการต้องรับผิดในหนี้ของห้างฯ โดยไม่จำกัดจำนวน

ภาพประกอบความรับผิดต่อหนี้: ฝั่งซ้ายร้านค้ามีลูกศรประสีแดงลามไปถึงบ้านและรถส่วนตัว ฝั่งขวาตึกบริษัทมีโล่กั้นไว้ บ้านส่วนตัวปลอดภัยมีเครื่องหมายถูก
หุ้นส่วนผู้จัดการของ หจก. ต้องรับผิดในหนี้ของห้างฯ ไม่จำกัดจำนวน ส่วนผู้ถือหุ้นบริษัทจำกัดรับผิดไม่เกินค่าหุ้นที่ยังส่งไม่ครบ

ตัวอย่างสมมติ หจก. แห่งหนึ่งค้างชำระค่าวัตถุดิบ 2 ล้านบาท แต่ห้างฯ เหลือทรัพย์สินเพียง 5 แสนบาท

  • ถ้าเป็น หจก. เจ้าหนี้มีสิทธิเรียกส่วนที่ขาดอีก 1.5 ล้านบาทจากหุ้นส่วนไม่จำกัดความรับผิด ซึ่งอาจกระทบบ้าน รถ หรือเงินฝากส่วนตัว ส่วนหุ้นส่วนจำกัดความรับผิดเสียไม่เกินเงินที่ลงหุ้น
  • ถ้าเป็นบริษัทจำกัด ผู้ถือหุ้นที่ชำระค่าหุ้นครบแล้วไม่ต้องรับผิดเพิ่ม เจ้าหนี้เรียกได้จากทรัพย์สินของบริษัท

ข้อควรรู้ ความคุ้มครองของบริษัทจำกัดไม่ได้ครอบคลุมทุกกรณี ถ้ากรรมการหรือผู้ถือหุ้นเซ็นค้ำประกันหนี้ของบริษัทเป็นการส่วนตัว เช่น ค้ำสินเชื่อธุรกิจ ก็ต้องรับผิดตามสัญญาค้ำประกันนั้น

ธุรกิจที่มีหนี้การค้าสูง เช่น ซื้อวัตถุดิบเป็นเครดิต รับเหมา หรือมีความเสี่ยงถูกฟ้องร้องจากลูกค้า จึงควรให้น้ำหนักกับเรื่องนี้มากกว่าส่วนต่างค่าจดไม่กี่พันบาท

การบริหารและการรับผู้ร่วมทุนเพิ่ม

หจก. อำนาจอยู่ที่หุ้นส่วนผู้จัดการ การรับหุ้นส่วนใหม่ต้องได้รับความยินยอมจากหุ้นส่วนทุกคน ยกเว้นหุ้นส่วนจำกัดความรับผิดที่โอนหุ้นของตนได้โดยไม่ต้องขอความยินยอม (ป.พ.พ. มาตรา 1091) และทุกการเปลี่ยนแปลงต้องจดทะเบียน การเปลี่ยนหุ้นส่วนผู้จัดการต้องจดทะเบียนภายใน 14 วัน

บริษัทจำกัด แยกเจ้าของ (ผู้ถือหุ้น) ออกจากผู้บริหาร (กรรมการ) ชัดเจนกว่า การรับนักลงทุนใหม่ทำได้โดยโอนหุ้นหรือเพิ่มทุน และกำหนดสัดส่วนหุ้น สิทธิออกเสียง และเงินปันผลได้ละเอียดกว่า การเปลี่ยนกรรมการต้องจดทะเบียนภายใน 14 วันเช่นกัน

ถ้ามีแผนรับนักลงทุน แบ่งหุ้นให้พนักงาน หรือขยายกิจการในอนาคต บริษัทจำกัดรองรับได้ดีกว่า การตั้งทุนและสัดส่วนหุ้นอ่านต่อได้ที่ ทุนจดทะเบียนบริษัท

บัญชี ภาษี และต้นทุนรายปี

ภาษีเงินได้นิติบุคคล ทั้งบริษัทและห้างหุ้นส่วนนิติบุคคลเสียในอัตราทั่วไป 20% ของกำไรสุทธิ และใช้เกณฑ์อัตราขั้นบันไดสำหรับ SME ชุดเดียวกัน ภาษีจึงไม่ใช่ตัวแบ่งระหว่างสองรูปแบบ รายละเอียดอัตราและการคำนวณดูที่ ภาษีนิติบุคคล

ที่ต่างกันจริงคือ ผู้ตรวจบัญชี

  • หจก. ที่ทุนจดทะเบียนไม่เกิน 5 ล้านบาท สินทรัพย์รวมไม่เกิน 30 ล้านบาท และรายได้รวมไม่เกิน 30 ล้านบาท ไม่ต้องให้ผู้สอบบัญชีรับอนุญาตตรวจงบการเงิน แต่ตอนยื่น ภ.ง.ด.50 ยังต้องแนบรายงานของผู้ตรวจสอบและรับรองบัญชีตามประมวลรัษฎากร
  • บริษัทจำกัด ทุกขนาดต้องให้ผู้สอบบัญชีรับอนุญาตตรวจและแสดงความเห็นในงบการเงิน

หน้าที่ที่เหมือนกันคือ ทำบัญชีตามกฎหมาย ยื่นงบการเงินต่อ DBD หักภาษี ณ ที่จ่าย และจด VAT เมื่อรายได้ถึงเกณฑ์ บริษัทจำกัดมีงานเพิ่มคือ จัดประชุมผู้ถือหุ้นอนุมัติงบภายใน 4 เดือนหลังปิดบัญชี และส่งบัญชีรายชื่อผู้ถือหุ้นภายใน 14 วันหลังวันประชุมสามัญ

เช็กลิสต์เลือกให้เหมาะกับธุรกิจ

เช็กลิสต์นี้ bizzenter สรุปจากความต่างข้างต้น ตอบ "ใช่" ข้อไหน ให้เอียงไปทางรูปแบบนั้น

ภาพประกอบเช็กลิสต์เลือกรูปแบบธุรกิจ: คลิปบอร์ดรายการตรวจ ตาชั่งเอียง และอาคารสองแบบวางสองฝั่งตาชั่ง
ถ้าหนี้การค้าสูง มีแผนรับนักลงทุน หรือต้องขายให้บริษัทใหญ่ เอียงไปทางบริษัทจำกัด ถ้าเป็นกิจการครอบครัว หนี้น้อย และอยากลดค่าตรวจบัญชี เอียงไปทาง หจก.

เอียงไปทางบริษัทจำกัด ถ้า

  • ธุรกิจมีหนี้การค้าหรือความเสี่ยงถูกฟ้องสูง และไม่มีใครอยากรับผิดไม่จำกัด
  • มีแผนรับนักลงทุน เพิ่มทุน หรือแบ่งหุ้นให้ผู้ร่วมงาน
  • ต้องเข้าประมูลงานหรือขายให้บริษัทใหญ่ที่ต้องการคู่ค้าเป็นบริษัทจำกัด
  • ผู้ร่วมทุนหลายคนอยากมีสิทธิออกเสียงตามสัดส่วนหุ้น

เอียงไปทางห้างหุ้นส่วนจำกัด ถ้า

  • เป็นกิจการครอบครัวหรือคนรู้จักกันไม่กี่คน และมีผู้พร้อมเป็นหุ้นส่วนผู้จัดการ
  • หนี้การค้าน้อย ทำธุรกิจด้วยเงินสดเป็นหลัก
  • รายได้และสินทรัพย์ยังต่ำกว่า 30 ล้านบาท และอยากลดค่าตรวจบัญชีรายปี
  • ยังไม่มีแผนรับนักลงทุนภายนอก

ถ้าคำตอบปนกัน ให้ถามข้อแรกก่อนว่า "ถ้ากิจการเจ๊ง ใครยอมรับหนี้ส่วนตัวได้" คำตอบนั้นมักชี้ได้ชัดที่สุด

สรุป

บริษัทจำกัดและห้างหุ้นส่วนจำกัดใช้ผู้ก่อตั้ง 2 คนขึ้นไปเหมือนกัน และเสียภาษีนิติบุคคลอัตราเดียวกัน ความต่างหลักคือหุ้นส่วนผู้จัดการของ หจก. ต้องรับผิดในหนี้ไม่จำกัดจำนวน ขณะที่ผู้ถือหุ้นบริษัทรับผิดไม่เกินค่าหุ้นที่ยังส่งไม่ครบ หจก. ได้เปรียบเรื่องค่าจดที่ต่ำกว่าและไม่ต้องใช้ผู้สอบบัญชีรับอนุญาตเมื่อยังเล็ก ส่วนบริษัทจำกัดได้เปรียบเรื่องการจำกัดความเสี่ยงส่วนตัว ความน่าเชื่อถือ และการรับผู้ร่วมทุน

คำถามที่พบบ่อย (FAQ)

จด หจก. คนเดียวได้ไหม

ไม่ได้ ห้างหุ้นส่วนจำกัดต้องมีหุ้นส่วนอย่างน้อย 2 คน คือหุ้นส่วนจำกัดความรับผิดอย่างน้อย 1 คน และหุ้นส่วนไม่จำกัดความรับผิดอย่างน้อย 1 คน

หจก. กับบริษัทจำกัด เสียภาษีต่างกันไหม

ไม่ต่างกัน ทั้งสองแบบเป็นนิติบุคคลที่เสียภาษีเงินได้นิติบุคคลอัตราทั่วไป 20% และใช้เกณฑ์อัตรา SME ชุดเดียวกัน

เปลี่ยนจาก หจก. เป็นบริษัทจำกัดได้ไหม

ทำได้ด้วยการแปรสภาพตาม ป.พ.พ. มาตรา 1246/1 ต้องได้รับความยินยอมจากหุ้นส่วนทุกคน ลงประกาศหนังสือพิมพ์และแจ้งเจ้าหนี้ให้คัดค้านได้ภายใน 30 วัน แล้วประชุมตั้งกรรมการและยื่นจดทะเบียนต่อ DBD บริษัทใหม่รับโอนทรัพย์สินและหนี้ทั้งหมดของห้างฯ ควรปรึกษา DBD และผู้ทำบัญชีเรื่องวิธีดำเนินการและภาษีจากการโอนทรัพย์สินก่อนเริ่ม

หุ้นส่วนจำกัดความรับผิดเข้าไปช่วยบริหารได้ไหม

ให้ความเห็นและตรวจดูกิจการได้ แต่ไม่มีอำนาจบริหารแทนห้างฯ การบริหารและลงนามเป็นหน้าที่ของหุ้นส่วนผู้จัดการ ซึ่งต้องเป็นหุ้นส่วนไม่จำกัดความรับผิด

แหล่งอ้างอิง

  1. คู่มือสิ่งที่ต้องรู้ & ทำ เมื่อเป็นห้างหุ้นส่วน บริษัทจำกัด บริษัทมหาชนจำกัด (ม.ค. 2568) – กรมพัฒนาธุรกิจการค้า
  2. บัญชีอัตราภาษีเงินได้ – กรมสรรพากร
  3. "พาณิชย์" เผยค่าธรรมเนียมตั้งธุรกิจใหม่ถูกลง – Sanook
  4. เปิดขั้นตอนจดทะเบียนบริษัท 2569 – ฐานเศรษฐกิจ
  5. ห้างหุ้นส่วนจำกัด คืออะไร มีกี่ประเภท – FlowAccount
  6. ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1091 – Thai Law Online
  7. การแปรสภาพห้างหุ้นส่วนเป็นบริษัทจำกัด มาตรา 1246/1–1246/7 – drthawip.com
Submit your news

มีข่าวขององค์กรที่อยากเล่าไหม?

ส่งข่าวประชาสัมพันธ์หรือแถลงการณ์ขององค์กรมาที่ bizzenter ทีมงานจะอ่านทวนและเผยแพร่บนหน้าเว็บถาวรที่ค้นเจอได้บน Google