เงินทดรองจ่าย คืออะไร? บันทึกบัญชีอย่างไร เสีย VAT และหัก ณ ที่จ่ายไหม

สารบัญเนื้อหา10 หัวข้อ · อ่าน 5 นาที
Key Takeaways
- เงินทดรองจ่ายมี 2 แบบที่ใช้บ่อย แบบแรกคือธุรกิจจ่ายแทนลูกค้าแล้วเรียกเก็บคืน แบบที่สองคือบริษัทให้พนักงานเบิกเงินล่วงหน้าไปใช้ในงาน
- จ่ายแทนลูกค้าไม่ถือเป็นรายได้ ถ้าเอกสารถูก ใบเสร็จต้องออกในนามลูกค้า และเรียกเก็บคืนเท่าที่จ่ายจริง จึงไม่ต้องรวมเป็นฐาน VAT
- เงินทดรองพนักงานต้องเคลียร์ให้ไว ตั้งเป็นลูกหนี้ แล้วล้างด้วยใบเสร็จจริงและเงินทอนภายในกำหนด
เงินทดรองจ่าย เป็นรายการที่พบในธุรกิจแทบทุกประเภท ตั้งแต่บริษัทชิปปิ้งที่จ่ายค่าภาษีนำเข้าแทนลูกค้า สำนักงานกฎหมายที่จ่ายค่าธรรมเนียมศาลแทนลูกความ เอเจนซีที่จ่ายค่าโฆษณาแทน ไปจนถึงพนักงานที่เบิกเงินไปซื้อของหน้างาน ถ้าบันทึกผิด ธุรกิจอาจเสีย VAT เกินจำเป็น หรือมีเงินค้างในบัญชีที่ตรวจสอบไม่ได้ บทความนี้อธิบายความหมาย การบันทึกบัญชี และประเด็นภาษีที่ต้องรู้
เงินทดรองจ่าย คืออะไร
เงินทดรองจ่าย (Advances หรือ Disbursements on Behalf) คือเงินที่บุคคลหรือธุรกิจจ่ายออกไปก่อนแทนอีกฝ่ายหนึ่ง โดยมีสิทธิเรียกเก็บคืนภายหลัง ในทางบัญชีจึงบันทึกเป็น สินทรัพย์ ประเภทลูกหนี้ ไม่ใช่ค่าใช้จ่าย เพราะเงินจะกลับคืนมา
ในธุรกิจมี 2 แบบที่ใช้บ่อย
| ประเภท | ความหมาย | ตัวอย่าง |
|---|---|---|
| ทดรองจ่ายแทนลูกค้า | ธุรกิจจ่ายเงินแทนลูกค้าก่อน แล้วเรียกเก็บคืน | ค่าภาษีอากรขาเข้า ค่าธรรมเนียมราชการ ค่าโฆษณา |
| เงินทดรองจ่ายพนักงาน | บริษัทให้พนักงานเบิกเงินล่วงหน้าไปใช้ในงาน | ค่าเดินทาง ค่าที่พัก ค่าซื้อของหน้างาน |
เงินทดรองจ่ายแทนลูกค้า กับภาษี

เมื่อไรไม่ถือเป็นรายได้
เงินที่จ่ายแทนลูกค้าแล้วเรียกเก็บคืน ไม่ถือเป็นรายได้จากการให้บริการ ของผู้ทดรองจ่าย และไม่ต้องนำไปรวมเป็นมูลค่าที่ต้องเสียภาษีมูลค่าเพิ่ม เมื่อเข้าเงื่อนไขสำคัญ ได้แก่
- ใบเสร็จหรือใบกำกับภาษีออกในนามลูกค้า ไม่ใช่ในนามผู้ทดรองจ่าย
- เรียกเก็บคืนเท่าจำนวนที่จ่ายจริง ไม่บวกกำไร
- แยกรายการให้ชัด ในใบแจ้งหนี้ ระหว่างค่าบริการกับเงินทดรองจ่าย
- ส่งมอบเอกสารต้นฉบับ ให้ลูกค้าใช้เป็นหลักฐานของตัวเอง
เมื่อไรต้องนำไปรวมเป็นค่าบริการ
ถ้าใบเสร็จออกในนามผู้ให้บริการเอง หรือเรียกเก็บเกินกว่าที่จ่ายจริง เงินส่วนนั้นอาจถือเป็นส่วนหนึ่งของค่าบริการ ต้องรวมเป็นฐานภาษีมูลค่าเพิ่ม และลูกค้าอาจต้องหักภาษี ณ ที่จ่ายจากยอดรวม
ภาษีหัก ณ ที่จ่าย
ลูกค้าหักภาษี ณ ที่จ่ายจาก ค่าบริการ เท่านั้น ส่วนเงินทดรองจ่ายที่มีใบเสร็จถูกต้อง เช่น ค่าธรรมเนียมที่จ่ายให้หน่วยงานรัฐแทนลูกค้า ไม่ต้องหักภาษี ณ ที่จ่าย ตามแนวคำวินิจฉัยของกรมสรรพากร
ตัวอย่าง บริษัทชิปปิ้งเรียกเก็บค่าบริการพิธีการศุลกากร 5,000 บาท และเงินทดรองจ่ายค่าภาษีอากรขาเข้า 80,000 บาท ซึ่งใบเสร็จของกรมศุลกากรออกในนามผู้นำเข้า บริษัทชิปปิ้งออกใบกำกับภาษีเฉพาะค่าบริการ 5,000 บาท ลูกค้าหักภาษี ณ ที่จ่ายจาก 5,000 บาท ส่วน 80,000 บาทเรียกเก็บคืนตามใบเสร็จโดยไม่มี VAT และไม่หัก ณ ที่จ่าย
การบันทึกบัญชีเงินทดรองจ่ายแทนลูกค้า
| ขั้นตอน | เดบิต | เครดิต |
|---|---|---|
| จ่ายแทนลูกค้า | เงินทดรองจ่ายแทนลูกค้า (ลูกหนี้) | เงินสด / เงินฝากธนาคาร |
| เรียกเก็บคืนพร้อมค่าบริการ | ลูกหนี้การค้า | เงินทดรองจ่ายแทนลูกค้า, รายได้ค่าบริการ, ภาษีขาย |
| รับชำระเงิน | เงินฝากธนาคาร, ภาษีถูกหัก ณ ที่จ่าย | ลูกหนี้การค้า |
เงินทดรองจ่ายพนักงาน
เงินทดรองจ่ายพนักงานคือการให้พนักงานเบิกเงินไปใช้ในงานล่วงหน้า แล้วนำใบเสร็จมาเคลียร์ภายหลัง ต่างจากเงินสดย่อย (Petty Cash) ที่บริษัทตั้งวงเงินคงที่ไว้จ่ายรายการเล็ก ๆ ในสำนักงาน

ขั้นตอนบันทึกบัญชี
| ขั้นตอน | เดบิต | เครดิต |
|---|---|---|
| พนักงานเบิกเงินทดรอง | เงินทดรองจ่ายพนักงาน | เงินสด / เงินฝากธนาคาร |
| พนักงานนำใบเสร็จมาเคลียร์ | ค่าใช้จ่ายตามประเภท, ภาษีซื้อ (ถ้ามี) | เงินทดรองจ่ายพนักงาน |
| คืนเงินทอน | เงินสด / เงินฝากธนาคาร | เงินทดรองจ่ายพนักงาน |
| ใช้เกินกว่าที่เบิก | ค่าใช้จ่ายตามประเภท | เงินสด (จ่ายเพิ่มให้พนักงาน) |
นโยบายที่ควรมี
- วงเงินและผู้อนุมัติ กำหนดวงเงินเบิกสูงสุดตามประเภทงานและตำแหน่ง
- กำหนดเวลาเคลียร์ เช่น ภายใน 7 วันหลังจบงาน และห้ามเบิกใหม่ถ้ายังมีรายการค้าง
- เอกสารที่รับได้ ใบเสร็จหรือใบกำกับภาษีในนามบริษัท ถ้าไม่มีใบเสร็จต้องทำใบรับรองแทนใบเสร็จที่ระบุรายละเอียดผู้รับเงิน
- ติดตามยอดค้าง ตรวจรายงานเงินทดรองค้างทุกสิ้นเดือน ยอดที่ค้างนานโดยไม่มีเอกสาร อาจถูกมองว่าเป็นเงินได้ของพนักงาน
ระบบ Payroll และระบบ HRหลายระบบมีโมดูลเบิกจ่ายและเคลียร์เงินทดรองออนไลน์ ช่วยลดงานเอกสารและติดตามยอดค้างได้ง่าย
ข้อผิดพลาดที่พบบ่อย
- บันทึกเงินทดรองเป็นค่าใช้จ่ายทันที ทำให้ค่าใช้จ่ายเกินจริงและหาเงินที่ต้องเรียกคืนไม่เจอ
- ใบเสร็จออกในนามผู้ทดรองจ่าย ทำให้ต้องรวมเป็นฐานภาษีมูลค่าเพิ่มโดยไม่จำเป็น
- รวมเงินทดรองกับค่าบริการในบรรทัดเดียว ลูกค้าหักภาษี ณ ที่จ่ายเกิน และกระทบยอดยาก
- ปล่อยเงินทดรองพนักงานค้างนาน สุดท้ายต้องตัดเป็นค่าใช้จ่ายที่ไม่มีเอกสารรองรับ
สรุป
เงินทดรองจ่ายคือเงินที่จ่ายแทนผู้อื่นไปก่อนแล้วเรียกคืนภายหลัง จึงบันทึกเป็นลูกหนี้ ไม่ใช่ค่าใช้จ่าย ถ้าเป็นการจ่ายแทนลูกค้าที่ใบเสร็จออกในนามลูกค้าและเรียกเก็บคืนเท่าที่จ่ายจริง ก็ไม่ต้องรวมเป็นฐาน VAT และไม่ต้องหักภาษี ณ ที่จ่าย ส่วนเงินทดรองพนักงานต้องมีนโยบายวงเงินและกำหนดเวลาเคลียร์ที่ชัดเจน
คำถามที่พบบ่อย (FAQ)
เงินทดรองจ่ายอยู่หมวดไหนในงบการเงิน
อยู่ในหมวดสินทรัพย์หมุนเวียน ภายใต้ลูกหนี้อื่นหรือเงินทดรองจ่าย เพราะเป็นเงินที่จะได้รับคืน
เงินทดรองจ่ายต้องออกใบกำกับภาษีไหม
ถ้าเป็นการทดรองจ่ายแทนลูกค้าที่เข้าเงื่อนไข ไม่ต้องออกใบกำกับภาษีสำหรับส่วนนั้น ให้ออกใบแจ้งหนี้หรือใบเสร็จแยกรายการพร้อมแนบใบเสร็จต้นฉบับในนามลูกค้า
เงินทดรองจ่ายกับเงินสดย่อยต่างกันอย่างไร
เงินทดรองจ่ายเบิกเป็นครั้งตามงาน แล้วเคลียร์เมื่อจบงาน ส่วนเงินสดย่อยเป็นวงเงินคงที่ที่ผู้รักษาเงินใช้จ่ายรายการเล็ก ๆ และเบิกชดเชยตามรอบ
บริษัทจ่ายแทนกรรมการถือเป็นเงินทดรองจ่ายไหม
ถ้าเป็นค่าใช้จ่ายส่วนตัวของกรรมการและเรียกเก็บคืน ให้บันทึกเป็นลูกหนี้กรรมการ ซึ่งผู้สอบบัญชีและสรรพากรมักให้ความสนใจ ควรเคลียร์ให้เร็วและมีเอกสารชัดเจน


