ข้ามไปยังเนื้อหาหลัก
การเงิน & การลงทุนบทวิเคราะห์โดยกองบรรณาธิการ

เงินทดรองจ่าย คืออะไร? บันทึกบัญชีอย่างไร เสีย VAT และหัก ณ ที่จ่ายไหม

ภาพปกบทความ "เงินทดรองจ่าย คืออะไร?" บันทึกบัญชีอย่างไร เสีย VAT ไหม — ภาพประกอบเงินทดรองจ่าย: กองเหรียญที่จ่ายออกไปก่อนแทนลูกค้า ใบเสร็จ และลูกศรวนแทนการเรียกเก็บเงินคืน ระหว่างอาคารบริษัทสองหลัง
สารบัญเนื้อหา10 หัวข้อ · อ่าน 5 นาที

Key Takeaways

3 ประเด็น
  1. เงินทดรองจ่ายมี 2 แบบที่ใช้บ่อย แบบแรกคือธุรกิจจ่ายแทนลูกค้าแล้วเรียกเก็บคืน แบบที่สองคือบริษัทให้พนักงานเบิกเงินล่วงหน้าไปใช้ในงาน
  2. จ่ายแทนลูกค้าไม่ถือเป็นรายได้ ถ้าเอกสารถูก ใบเสร็จต้องออกในนามลูกค้า และเรียกเก็บคืนเท่าที่จ่ายจริง จึงไม่ต้องรวมเป็นฐาน VAT
  3. เงินทดรองพนักงานต้องเคลียร์ให้ไว ตั้งเป็นลูกหนี้ แล้วล้างด้วยใบเสร็จจริงและเงินทอนภายในกำหนด

เงินทดรองจ่าย เป็นรายการที่พบในธุรกิจแทบทุกประเภท ตั้งแต่บริษัทชิปปิ้งที่จ่ายค่าภาษีนำเข้าแทนลูกค้า สำนักงานกฎหมายที่จ่ายค่าธรรมเนียมศาลแทนลูกความ เอเจนซีที่จ่ายค่าโฆษณาแทน ไปจนถึงพนักงานที่เบิกเงินไปซื้อของหน้างาน ถ้าบันทึกผิด ธุรกิจอาจเสีย VAT เกินจำเป็น หรือมีเงินค้างในบัญชีที่ตรวจสอบไม่ได้ บทความนี้อธิบายความหมาย การบันทึกบัญชี และประเด็นภาษีที่ต้องรู้

เงินทดรองจ่าย คืออะไร

เงินทดรองจ่าย (Advances หรือ Disbursements on Behalf) คือเงินที่บุคคลหรือธุรกิจจ่ายออกไปก่อนแทนอีกฝ่ายหนึ่ง โดยมีสิทธิเรียกเก็บคืนภายหลัง ในทางบัญชีจึงบันทึกเป็น สินทรัพย์ ประเภทลูกหนี้ ไม่ใช่ค่าใช้จ่าย เพราะเงินจะกลับคืนมา

ในธุรกิจมี 2 แบบที่ใช้บ่อย

ประเภทความหมายตัวอย่าง
ทดรองจ่ายแทนลูกค้าธุรกิจจ่ายเงินแทนลูกค้าก่อน แล้วเรียกเก็บคืนค่าภาษีอากรขาเข้า ค่าธรรมเนียมราชการ ค่าโฆษณา
เงินทดรองจ่ายพนักงานบริษัทให้พนักงานเบิกเงินล่วงหน้าไปใช้ในงานค่าเดินทาง ค่าที่พัก ค่าซื้อของหน้างาน

เงินทดรองจ่ายแทนลูกค้า กับภาษี

ภาพประกอบเงินทดรองจ่ายแทนลูกค้า: ผู้ให้บริการจ่ายเงินให้หน่วยงานแทนลูกค้า ได้ใบเสร็จในนามลูกค้า แล้วออกใบแจ้งหนี้แยกค่าบริการกับเงินทดรองจ่าย ส่งเรียกเก็บคืนจากลูกค้า
ถ้าใบเสร็จออกในนามลูกค้าและเรียกเก็บคืนเท่าที่จ่ายจริง เงินทดรองจ่ายไม่ต้องรวมเป็นฐาน VAT และลูกค้าหักภาษี ณ ที่จ่ายจากค่าบริการเท่านั้น

เมื่อไรไม่ถือเป็นรายได้

เงินที่จ่ายแทนลูกค้าแล้วเรียกเก็บคืน ไม่ถือเป็นรายได้จากการให้บริการ ของผู้ทดรองจ่าย และไม่ต้องนำไปรวมเป็นมูลค่าที่ต้องเสียภาษีมูลค่าเพิ่ม เมื่อเข้าเงื่อนไขสำคัญ ได้แก่

  1. ใบเสร็จหรือใบกำกับภาษีออกในนามลูกค้า ไม่ใช่ในนามผู้ทดรองจ่าย
  2. เรียกเก็บคืนเท่าจำนวนที่จ่ายจริง ไม่บวกกำไร
  3. แยกรายการให้ชัด ในใบแจ้งหนี้ ระหว่างค่าบริการกับเงินทดรองจ่าย
  4. ส่งมอบเอกสารต้นฉบับ ให้ลูกค้าใช้เป็นหลักฐานของตัวเอง

เมื่อไรต้องนำไปรวมเป็นค่าบริการ

ถ้าใบเสร็จออกในนามผู้ให้บริการเอง หรือเรียกเก็บเกินกว่าที่จ่ายจริง เงินส่วนนั้นอาจถือเป็นส่วนหนึ่งของค่าบริการ ต้องรวมเป็นฐานภาษีมูลค่าเพิ่ม และลูกค้าอาจต้องหักภาษี ณ ที่จ่ายจากยอดรวม

ภาษีหัก ณ ที่จ่าย

ลูกค้าหักภาษี ณ ที่จ่ายจาก ค่าบริการ เท่านั้น ส่วนเงินทดรองจ่ายที่มีใบเสร็จถูกต้อง เช่น ค่าธรรมเนียมที่จ่ายให้หน่วยงานรัฐแทนลูกค้า ไม่ต้องหักภาษี ณ ที่จ่าย ตามแนวคำวินิจฉัยของกรมสรรพากร

ตัวอย่าง บริษัทชิปปิ้งเรียกเก็บค่าบริการพิธีการศุลกากร 5,000 บาท และเงินทดรองจ่ายค่าภาษีอากรขาเข้า 80,000 บาท ซึ่งใบเสร็จของกรมศุลกากรออกในนามผู้นำเข้า บริษัทชิปปิ้งออกใบกำกับภาษีเฉพาะค่าบริการ 5,000 บาท ลูกค้าหักภาษี ณ ที่จ่ายจาก 5,000 บาท ส่วน 80,000 บาทเรียกเก็บคืนตามใบเสร็จโดยไม่มี VAT และไม่หัก ณ ที่จ่าย

การบันทึกบัญชีเงินทดรองจ่ายแทนลูกค้า

ขั้นตอนเดบิตเครดิต
จ่ายแทนลูกค้าเงินทดรองจ่ายแทนลูกค้า (ลูกหนี้)เงินสด / เงินฝากธนาคาร
เรียกเก็บคืนพร้อมค่าบริการลูกหนี้การค้าเงินทดรองจ่ายแทนลูกค้า, รายได้ค่าบริการ, ภาษีขาย
รับชำระเงินเงินฝากธนาคาร, ภาษีถูกหัก ณ ที่จ่ายลูกหนี้การค้า

เงินทดรองจ่ายพนักงาน

เงินทดรองจ่ายพนักงานคือการให้พนักงานเบิกเงินไปใช้ในงานล่วงหน้า แล้วนำใบเสร็จมาเคลียร์ภายหลัง ต่างจากเงินสดย่อย (Petty Cash) ที่บริษัทตั้งวงเงินคงที่ไว้จ่ายรายการเล็ก ๆ ในสำนักงาน

ภาพประกอบขั้นตอนเงินทดรองจ่ายพนักงานสี่ขั้น: เบิกเงินล่วงหน้า ใช้จ่ายในงานด้วยกระเป๋าเอกสาร นำใบเสร็จมาเคลียร์ และคืนเงินทอน
พนักงานเบิกเงินทดรอง ใช้จ่ายในงาน นำใบเสร็จในนามบริษัทมาเคลียร์ภายในกำหนด แล้วคืนเงินทอนหรือเบิกส่วนที่ใช้เกิน

ขั้นตอนบันทึกบัญชี

ขั้นตอนเดบิตเครดิต
พนักงานเบิกเงินทดรองเงินทดรองจ่ายพนักงานเงินสด / เงินฝากธนาคาร
พนักงานนำใบเสร็จมาเคลียร์ค่าใช้จ่ายตามประเภท, ภาษีซื้อ (ถ้ามี)เงินทดรองจ่ายพนักงาน
คืนเงินทอนเงินสด / เงินฝากธนาคารเงินทดรองจ่ายพนักงาน
ใช้เกินกว่าที่เบิกค่าใช้จ่ายตามประเภทเงินสด (จ่ายเพิ่มให้พนักงาน)

นโยบายที่ควรมี

  • วงเงินและผู้อนุมัติ กำหนดวงเงินเบิกสูงสุดตามประเภทงานและตำแหน่ง
  • กำหนดเวลาเคลียร์ เช่น ภายใน 7 วันหลังจบงาน และห้ามเบิกใหม่ถ้ายังมีรายการค้าง
  • เอกสารที่รับได้ ใบเสร็จหรือใบกำกับภาษีในนามบริษัท ถ้าไม่มีใบเสร็จต้องทำใบรับรองแทนใบเสร็จที่ระบุรายละเอียดผู้รับเงิน
  • ติดตามยอดค้าง ตรวจรายงานเงินทดรองค้างทุกสิ้นเดือน ยอดที่ค้างนานโดยไม่มีเอกสาร อาจถูกมองว่าเป็นเงินได้ของพนักงาน

ระบบ Payroll และระบบ HRหลายระบบมีโมดูลเบิกจ่ายและเคลียร์เงินทดรองออนไลน์ ช่วยลดงานเอกสารและติดตามยอดค้างได้ง่าย

ข้อผิดพลาดที่พบบ่อย

  1. บันทึกเงินทดรองเป็นค่าใช้จ่ายทันที ทำให้ค่าใช้จ่ายเกินจริงและหาเงินที่ต้องเรียกคืนไม่เจอ
  2. ใบเสร็จออกในนามผู้ทดรองจ่าย ทำให้ต้องรวมเป็นฐานภาษีมูลค่าเพิ่มโดยไม่จำเป็น
  3. รวมเงินทดรองกับค่าบริการในบรรทัดเดียว ลูกค้าหักภาษี ณ ที่จ่ายเกิน และกระทบยอดยาก
  4. ปล่อยเงินทดรองพนักงานค้างนาน สุดท้ายต้องตัดเป็นค่าใช้จ่ายที่ไม่มีเอกสารรองรับ

สรุป

เงินทดรองจ่ายคือเงินที่จ่ายแทนผู้อื่นไปก่อนแล้วเรียกคืนภายหลัง จึงบันทึกเป็นลูกหนี้ ไม่ใช่ค่าใช้จ่าย ถ้าเป็นการจ่ายแทนลูกค้าที่ใบเสร็จออกในนามลูกค้าและเรียกเก็บคืนเท่าที่จ่ายจริง ก็ไม่ต้องรวมเป็นฐาน VAT และไม่ต้องหักภาษี ณ ที่จ่าย ส่วนเงินทดรองพนักงานต้องมีนโยบายวงเงินและกำหนดเวลาเคลียร์ที่ชัดเจน

คำถามที่พบบ่อย (FAQ)

เงินทดรองจ่ายอยู่หมวดไหนในงบการเงิน

อยู่ในหมวดสินทรัพย์หมุนเวียน ภายใต้ลูกหนี้อื่นหรือเงินทดรองจ่าย เพราะเป็นเงินที่จะได้รับคืน

เงินทดรองจ่ายต้องออกใบกำกับภาษีไหม

ถ้าเป็นการทดรองจ่ายแทนลูกค้าที่เข้าเงื่อนไข ไม่ต้องออกใบกำกับภาษีสำหรับส่วนนั้น ให้ออกใบแจ้งหนี้หรือใบเสร็จแยกรายการพร้อมแนบใบเสร็จต้นฉบับในนามลูกค้า

เงินทดรองจ่ายกับเงินสดย่อยต่างกันอย่างไร

เงินทดรองจ่ายเบิกเป็นครั้งตามงาน แล้วเคลียร์เมื่อจบงาน ส่วนเงินสดย่อยเป็นวงเงินคงที่ที่ผู้รักษาเงินใช้จ่ายรายการเล็ก ๆ และเบิกชดเชยตามรอบ

บริษัทจ่ายแทนกรรมการถือเป็นเงินทดรองจ่ายไหม

ถ้าเป็นค่าใช้จ่ายส่วนตัวของกรรมการและเรียกเก็บคืน ให้บันทึกเป็นลูกหนี้กรรมการ ซึ่งผู้สอบบัญชีและสรรพากรมักให้ความสนใจ ควรเคลียร์ให้เร็วและมีเอกสารชัดเจน

แหล่งอ้างอิง

  1. ข้อหารือภาษีอากร เรื่องเงินทดรองจ่ายและภาษีหัก ณ ที่จ่าย (กค 0706/พ./8779) – กรมสรรพากร
  2. กรมสรรพากร
Submit your news

มีข่าวขององค์กรที่อยากเล่าไหม?

ส่งข่าวประชาสัมพันธ์หรือแถลงการณ์ขององค์กรมาที่ bizzenter ทีมงานจะอ่านทวนและเผยแพร่บนหน้าเว็บถาวรที่ค้นเจอได้บน Google