ข้ามไปยังเนื้อหาหลัก
SME & เริ่มต้นธุรกิจบทวิเคราะห์โดยกองบรรณาธิการ

องค์ประกอบแผนธุรกิจ มีอะไรบ้าง? 8 ส่วนที่ต้องมี พร้อมแผนแบบหน้าเดียว

ภาพปกบทความ "องค์ประกอบ แผนธุรกิจ" 8 ส่วนที่ต้องมี พร้อมแผนแบบหน้าเดียว — ภาพประกอบแผนธุรกิจ: แฟ้มเอกสารแผนธุรกิจ แผ่นกราฟแท่งและวงกลมพายประมาณการการเงิน หลอดไฟไอเดีย และลูกศรเป้าหมายการเติบโต
สารบัญเนื้อหา9 หัวข้อ · อ่าน 6 นาที

Key Takeaways

3 ประเด็น
  1. แผนฉบับเต็มมี 8 ส่วนหลัก บทสรุปผู้บริหาร รายละเอียดกิจการ วิเคราะห์ตลาด องค์กรและทีมบริหาร สินค้าหรือบริการ การตลาดและการขาย ความต้องการเงินทุน และประมาณการการเงิน
  2. แผนหน้าเดียวเหมาะกับการเริ่มต้น แผนแบบ Lean มี 9 ช่อง เช่น คุณค่าที่ส่งมอบ กลุ่มลูกค้า ช่องทาง โครงสร้างต้นทุน และกระแสรายได้
  3. เขียนให้ตรงกับคนอ่าน ธนาคารดูความสามารถชำระหนี้และกระแสเงินสด นักลงทุนดูขนาดตลาด การเติบโต และทีม

องค์ประกอบแผนธุรกิจ คือหัวข้อที่แผนธุรกิจที่ดีควรมี เพื่ออธิบายว่าธุรกิจจะทำอะไร ขายให้ใคร แข่งขันอย่างไร ใช้เงินเท่าไร และจะทำกำไรได้เมื่อไร แผนธุรกิจไม่ได้มีไว้ยื่นธนาคารหรือนักลงทุนอย่างเดียว แต่เป็นเครื่องมือให้เจ้าของธุรกิจคิดให้ครบก่อนลงเงินจริง และใช้เทียบผลงานกับเป้าหมายหลังเปิดกิจการ

สำนักงานบริหารธุรกิจขนาดย่อมของสหรัฐฯ (SBA) แบ่งแผนธุรกิจเป็น 2 แบบ คือแผนฉบับเต็ม (Traditional Business Plan) และแผนแบบกระชับ (Lean Startup Plan) บทความนี้สรุปทั้งสองแบบ พร้อมคำแนะนำให้เหมาะกับบริบทธุรกิจไทย

องค์ประกอบแผนธุรกิจฉบับเต็ม 8 ส่วน

ภาพประกอบองค์ประกอบแผนธุรกิจฉบับเต็มแปดส่วน: เอกสารบทสรุปผู้บริหาร อาคารรายละเอียดกิจการ แว่นขยายวิเคราะห์ตลาด ผังองค์กร กล่องสินค้า โทรโข่งการตลาด กองเหรียญความต้องการเงินทุน และกราฟแท่งประมาณการการเงิน
แผนธุรกิจฉบับเต็มมี 8 ส่วน ตั้งแต่บทสรุปผู้บริหาร รายละเอียดกิจการ ตลาด ทีม สินค้า การตลาด เงินทุน ไปจนถึงประมาณการการเงิน
ส่วนตอบคำถามควรมีอะไร
1. บทสรุปผู้บริหารธุรกิจนี้คืออะไร ทำไมจะสำเร็จภาพรวมกิจการ สินค้า ทีม ที่ตั้ง และตัวเลขการเงินหลัก
2. รายละเอียดกิจการแก้ปัญหาอะไร ให้ใครปัญหาของลูกค้า กลุ่มเป้าหมาย และความได้เปรียบ
3. การวิเคราะห์ตลาดตลาดใหญ่แค่ไหน คู่แข่งเป็นใครขนาดตลาด แนวโน้ม คู่แข่ง และส่วนแบ่งที่ตั้งเป้า
4. องค์กรและทีมบริหารใครทำ ทำไมทีมนี้ทำได้รูปแบบกิจการ ผังองค์กร ประสบการณ์ของผู้บริหาร
5. สินค้าหรือบริการขายอะไร ลูกค้าได้ประโยชน์อะไรรายละเอียดสินค้า วงจรชีวิตสินค้า ทรัพย์สินทางปัญญา
6. การตลาดและการขายหาลูกค้าและรักษาลูกค้าอย่างไรกลยุทธ์ราคา ช่องทาง โปรโมชัน และกระบวนการขาย
7. ความต้องการเงินทุนต้องการเงินเท่าไร ใช้ทำอะไรจำนวนเงิน วัตถุประสงค์ รูปแบบเงินทุน และแผนการเงินในอนาคต
8. ประมาณการการเงินจะมีรายได้และกำไรเท่าไรงบกำไรขาดทุน งบดุล งบกระแสเงินสด และงบลงทุน

1. บทสรุปผู้บริหาร (Executive Summary)

เป็นส่วนที่คนอ่านก่อนและบางคนอ่านแค่ส่วนนี้ SBA แนะนำให้สรุปภาพรวมของบริษัท พันธกิจ สินค้าหรือบริการ ทีมบริหาร และที่ตั้ง ถ้ายื่นขอเงินทุนควรใส่ข้อมูลการเงินและแผนการเติบโตระดับสูงด้วย ควรเขียนเป็นส่วนสุดท้ายหลังเขียนส่วนอื่นครบ และยาวไม่เกิน 1–2 หน้า

2. รายละเอียดกิจการ (Company Description)

อธิบายว่าธุรกิจแก้ปัญหาอะไร ให้ลูกค้ากลุ่มไหน และอะไรทำให้ได้เปรียบคู่แข่ง เช่น ทำเลดี ต้นทุนต่ำกว่า หรือมีสูตรเฉพาะ

3. การวิเคราะห์ตลาด (Market Analysis)

แสดงความเข้าใจอุตสาหกรรมและตลาดเป้าหมายจากข้อมูลจริง เช่น สถิติจากหน่วยงานรัฐ ผลสำรวจลูกค้า และการวิเคราะห์คู่แข่ง เครื่องมือที่นิยมใช้คือ SWOT และการแบ่งขนาดตลาดเป็น TAM, SAM และ SOM

4. องค์กรและทีมบริหาร (Organization and Management)

ระบุรูปแบบกิจการ เช่น บุคคลธรรมดา ห้างหุ้นส่วน หรือบริษัทจำกัด ผังองค์กร และประสบการณ์ของผู้บริหารแต่ละคนว่าช่วยให้ธุรกิจสำเร็จได้อย่างไร

5. สินค้าหรือบริการ (Service or Product Line)

อธิบายสิ่งที่ขาย ประโยชน์ต่อลูกค้า วงจรชีวิตของสินค้า และแผนด้านทรัพย์สินทางปัญญาหรือการวิจัยพัฒนา เช่น เครื่องหมายการค้า สิทธิบัตร หรือสูตรเฉพาะ

6. การตลาดและการขาย (Marketing and Sales)

อธิบายวิธีดึงลูกค้าใหม่และรักษาลูกค้าเดิม ช่องทางขาย และกระบวนการปิดการขาย SBA ระบุว่าประมาณการการเงินจะอ้างอิงจากส่วนนี้ ตัวเลขยอดขายจึงต้องสอดคล้องกับแผนการตลาดที่เขียน

7. ความต้องการเงินทุน (Funding Request)

ระบุจำนวนเงินที่ต้องการในอีก 5 ปีข้างหน้า วัตถุประสงค์การใช้เงิน รูปแบบเงินทุนที่ต้องการ เช่น เงินกู้หรือการร่วมทุน และแผนการเงินในอนาคต

8. ประมาณการการเงิน (Financial Projections)

ธุรกิจที่ดำเนินการแล้วควรแนบงบการเงินย้อนหลัง และทุกธุรกิจควรมีประมาณการ 5 ปี ได้แก่ งบกำไรขาดทุน งบดุล งบกระแสเงินสด และงบลงทุน โดยปีแรกควรละเอียดเป็นรายเดือนหรือรายไตรมาส นอกจากนี้ควรแสดงจุดคุ้มทุน และสมมติฐานที่ใช้ เช่น ราคาขาย อัตราการเติบโต และต้นทุนต่อหน่วย

ภาคผนวก (Appendix) แนบเอกสารประกอบ เช่น ประวัติผู้บริหาร ใบอนุญาต สัญญาเช่า ใบเสนอราคาเครื่องจักร และผลสำรวจตลาด

แผนธุรกิจแบบหน้าเดียว (Lean Startup Plan)

สำหรับธุรกิจที่เพิ่งเริ่มหรือยังทดลองไอเดีย SBA แนะนำแผนแบบกระชับที่สรุปบนหน้าเดียว มี 9 องค์ประกอบ ซึ่งตรงกับโครงสร้างของ Business Model Canvas

ภาพประกอบแผนธุรกิจแบบหน้าเดียวเก้าช่อง: แผ่นแคนวาสมีช่องพันธมิตร กิจกรรม ทรัพยากร คุณค่าที่ส่งมอบซึ่งไฮไลต์ไว้ ความสัมพันธ์กับลูกค้า ช่องทาง กลุ่มลูกค้า โครงสร้างต้นทุน และกระแสรายได้ แต่ละช่องมีไอคอนประกอบ
แผนแบบหน้าเดียวมี 9 ช่องตามโครงสร้าง Business Model Canvas เหมาะกับการคิดและทดสอบไอเดียก่อนเขียนแผนฉบับเต็ม
องค์ประกอบคำถาม
พันธมิตรหลัก (Key Partnerships)ต้องพึ่งซัพพลายเออร์ ผู้ผลิต หรือพันธมิตรรายใด
กิจกรรมหลัก (Key Activities)ทำอะไรที่สร้างความได้เปรียบ
ทรัพยากรหลัก (Key Resources)ทรัพย์สินสำคัญคืออะไร เช่น คน เงินทุน ทรัพย์สินทางปัญญา
คุณค่าที่ส่งมอบ (Value Proposition)ลูกค้าได้ประโยชน์อะไรที่ไม่ได้จากที่อื่น
ความสัมพันธ์กับลูกค้า (Customer Relationships)ดูแลลูกค้าแบบอัตโนมัติหรือแบบตัวต่อตัว ออนไลน์หรือหน้าร้าน
กลุ่มลูกค้า (Customer Segments)ขายให้ใครอย่างเจาะจง
ช่องทาง (Channels)เข้าถึงและสื่อสารกับลูกค้าผ่านช่องทางไหน
โครงสร้างต้นทุน (Cost Structure)ต้นทุนหลักคืออะไร เน้นต้นทุนต่ำหรือเน้นคุณค่า
กระแสรายได้ (Revenue Streams)ได้เงินจากอะไร เช่น ขายสินค้า ค่าสมาชิก ค่าโฆษณา

แผนหน้าเดียวเหมาะกับการคิดและทดสอบไอเดียเร็ว เมื่อจะยื่นขอสินเชื่อหรือระดมทุนจริง ควรขยายเป็นแผนฉบับเต็ม สำหรับ Startup ที่ระดมทุนจากนักลงทุน มักสรุปแผนเป็น Pitch Deck อีกชั้นหนึ่ง อ่านเพิ่มเติมได้ที่Startup คืออะไร

เขียนแผนธุรกิจให้ตรงกับคนอ่าน

คนอ่านสิ่งที่สนใจมากที่สุดควรเน้น
ธนาคารความสามารถชำระหนี้กระแสเงินสด หลักประกัน ประสบการณ์ของเจ้าของ และสัดส่วนเงินทุนของเจ้าของเอง
นักลงทุนหรือ VCโอกาสเติบโตและผลตอบแทนขนาดตลาด ความได้เปรียบ ทีม และแผนการเติบโต
หุ้นส่วนธุรกิจบทบาทและผลประโยชน์การแบ่งหน้าที่ การแบ่งกำไร และทิศทางระยะยาว
ตัวเจ้าของเองความเป็นไปได้และเป้าหมายสมมติฐานที่ต้องทดสอบ ตัวชี้วัด และแผนสำรอง

เคล็ดลับเขียนแผนธุรกิจให้ใช้ได้จริง

  1. ใช้ตัวเลขจริงแทนคำคุณศัพท์ เช่น "ตลาดมีร้านคู่แข่ง 12 ร้านในรัศมี 3 กิโลเมตร" ดีกว่า "การแข่งขันสูง"
  2. ประมาณการแบบระมัดระวัง ทำ 3 กรณี คือ ดี ปกติ และแย่ แล้วดูว่าเงินพอในกรณีแย่หรือไม่
  3. ให้ทุกส่วนสอดคล้องกัน จำนวนลูกค้าในแผนการตลาดต้องตรงกับยอดขายในประมาณการการเงิน
  4. เผื่อเงินทุนหมุนเวียน หลายธุรกิจล้มเพราะเงินสดหมดก่อนถึงจุดคุ้มทุน ไม่ใช่เพราะขาดทุน
  5. ทบทวนแผนสม่ำเสมอ อย่างน้อยทุกไตรมาส เทียบผลจริงกับแผนแล้วปรับ

ถ้ากำลังเริ่มธุรกิจ ดูภาพรวมขั้นตอนตั้งแต่ไอเดียถึงจดทะเบียนได้ที่เริ่มต้นธุรกิจต้องทำอย่างไร

สรุป

องค์ประกอบแผนธุรกิจฉบับเต็มมี 8 ส่วน ได้แก่ บทสรุปผู้บริหาร รายละเอียดกิจการ การวิเคราะห์ตลาด องค์กรและทีมบริหาร สินค้าหรือบริการ การตลาดและการขาย ความต้องการเงินทุน และประมาณการการเงิน ส่วนธุรกิจที่เพิ่งเริ่มใช้แผนแบบหน้าเดียว 9 ช่องเพื่อทดสอบไอเดียได้ก่อน แผนที่ดีต้องใช้ข้อมูลจริง ตัวเลขสอดคล้องกันทุกส่วน และเขียนให้ตรงกับสิ่งที่คนอ่านต้องการรู้

คำถามที่พบบ่อย (FAQ)

แผนธุรกิจควรยาวกี่หน้า

ไม่มีเกณฑ์ตายตัว แผนฉบับเต็มควรยาวพอให้ครบทั้ง 8 ส่วนพร้อมตารางการเงิน ส่วนแผนแบบกระชับสรุปได้ในหน้าเดียว สิ่งสำคัญคือครบและอ่านง่าย

ส่วนไหนของแผนธุรกิจสำคัญที่สุด

บทสรุปผู้บริหารสำคัญที่สุดในแง่ความประทับใจแรก ส่วนประมาณการการเงินสำคัญที่สุดในแง่การตัดสินใจ เพราะธนาคารและนักลงทุนใช้ประเมินความเสี่ยงและผลตอบแทน

ยื่นกู้ธนาคารต้องมีแผนธุรกิจไหม

ธนาคารส่วนใหญ่ขอแผนธุรกิจหรือข้อมูลประมาณการกระแสเงินสดสำหรับสินเชื่อธุรกิจ โดยเฉพาะกิจการเปิดใหม่ที่ยังไม่มีงบการเงินย้อนหลัง

Business Model Canvas กับแผนธุรกิจต่างกันอย่างไร

Business Model Canvas สรุปโมเดลธุรกิจบนหน้าเดียว เหมาะกับการคิดและทดสอบไอเดีย ส่วนแผนธุรกิจฉบับเต็มลงรายละเอียดตลาด การดำเนินงาน และการเงิน เหมาะกับการขอเงินทุนและวางแผนระยะยาว

แหล่งอ้างอิง

  1. Write your business plan – U.S. Small Business Administration
  2. Writing a Business Plan: Your Roadmap to Small Business Success – SBA
  3. Writing a Business Plan: The Executive Summary – Entrepreneur
Submit your news

มีข่าวขององค์กรที่อยากเล่าไหม?

ส่งข่าวประชาสัมพันธ์หรือแถลงการณ์ขององค์กรมาที่ bizzenter ทีมงานจะอ่านทวนและเผยแพร่บนหน้าเว็บถาวรที่ค้นเจอได้บน Google